04/11/09

Ο ΑΣΤΕΡΙΞ ΚΑΙ Ο ΕΠΙΘΕΩΡΗΤΗΣ / ASTERIX ET LE COMMISSAIRE




Είναι σε όλους γνωστό, τα παιδιά θέτουν τις σωστές ερωτήσεις. Όταν ο πεντάχρονος γιος μου έμαθε ότι ο Αστερίξ γιοτάζει φέτος τα 50ά γενέθλιά του, απόρησε, ύστερα από μια σύντομη σιγή, που ο Αστερίξ ζει ακόμα. Πράγματι, σύμφωνα με το τελευταίο τεύχος της σειράς, Ο Αστερίξ και η επιστροφή των Γαλατών, ο Αστερίξ γεννήθηκε το 85 π.Χ.. Το δημιούργημα όμως των Ουντερζό και Γκοσινί, γιορτάζει φέτος μισόν αιώνα.

Η επιτυχία του κατ’εξοχήν Γαλάτη ήρωα είναι διεθνής, έχοντας πουλήσει περισσότερα από 325 εκατομμύρια αντίτυπα σε όλο τον κόσμο. Και η Ελλάδα είναι η χώρα, μετά τη Γαλλία και την Γερμανία, στην οποία διαβάστηκε περισσότερο ο Αστερίξ. Έχει άλλωστε μεταφραστεί όχι μόνον στην νεοελληνική, αλλά και στα αρχαία ελληνικά, στην κρητική, την ποντιακή και την κυπριακή διάλεκτο.

Ο σχεδιαστής Ασντέ, σχεδιαστής των περιπετειών του Λούκυ Λουκ, ο οποίος συμμετείχε επίσης σε πολλά τεύχη του Αστερίξ, βρέθηκε στην Αθήνα πριν από μερικές ημέρες για τον εορτασμό των γενεθλίων αυτών. Διηγήθηκε με χιούμορ και ζωντάνια πώς δημιουργείται ένα λεύκωμα κόμικ.

Μια ωραία επιτυχία που απεικονίζει την μεγάλη ακόμα γοητεία που ασκεί ένας από τους πλέον διασημότερους γάλλους (αντι)-ήρωες στους νέους και τους λιγότερους νέους. Και που αποτελεί οιωνό της προσεχούς Έκθεσης Βιβλίου για την Νεότητα, τον προσεχή Ιανουάριο, όπου η Γαλλία θα είναι η τιμώμενη χώρα.

Σχετικά με αντι-ήρωες, βυθίστηκα, μεταξύ δύο κόμικς, σε ένα διαφορετικό είδος, στις τελευταίες περιπέτειες του Επιθεωρητή Χαρίτου, κεντρικό πρόσωπο των αστυνομικών μυθιστορημάτων του Πέτρου Μάρκαρη. Διασκεδαστικά αλλά και καθρέπτες της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας, το « Ο Τσε αυτοκτόνησε» που διαδραματίζεται λίγο πριν τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας, και στη συνέχεια το « Ο Βασικός Μέτοχος », μετά το πέρας των Ολυμπιακών Αγώνων, τα μυθιστορήματα του Μάρκαρη αποτελούν τους άξιους διαδόχους εκείνων του Γιάννη Μαρή της Ελλάδας της δεκαετίας του 60 και 70, που είχα ανακαλύψει το καλοκαίρι. Επισημαίνω επίσης, για εκείνους που επιθυμούν να εμβαθύνουν στο θέμα, ένα πρόσφατο τεύχος του περιοδικού Δεσμός, αφιερωμένο ειδικά στο ελληνικό αστυνομικό μυθιστόρημα και στις διάφορες διαστάσεις του.


στην ιστοσελίδα της Πρεσβείας

* * *

C’est bien connu, les enfants posent les bonnes questions. Lorsque mon fils de cinq ans a su que nous fêtions cette année les cinquante ans d’Astérix, il s’est étonné, après un bref silence, qu’Astérix vive encore. De fait, si l’on en croit le dernier album de la série, Astérix et la rentrée gauloise, Astérix serait né en 85 avant JC ; mais le personnage créé par Uderzo et Goscinny, lui, a bien un demi-siècle.


La renommée de ce héros gaulois par excellence est internationale, avec plus de 325 millions d’albums vendus dans le monde. Et la Grèce est, après la France et l’Allemagne, le pays où Astérix est le plus lu. Il y a d’ailleurs été traduit non seulement en grec moderne, mais aussi en grec ancien, en crétois, en pontique et en chypriote.


Le dessinateur Achdé, dessinateur des aventures de Lucky Luke et qui a contribué à de nombreux albums d’Astérix, était à Athènes il y a quelques jours pour cet anniversaire. Il a su raconter avec beaucoup d’humour et de vie la conception d’un album de bande dessinée.


Un beau succès, qui reflète l’attrait encore vif de l’un des plus célèbres (anti-) héros français, auprès des jeunes et des moins jeunes. Et qui augure bien du prochain salon du livre de la jeunesse, en janvier prochain, dont la France sera le pays d’honneur.


A propos d’anti-héros, entre deux BD, je me suis, dans un genre différent, plongé dans les dernières enquêtes du Commissaire Charitos, personnage central des polars de Petros Markaris. Divertissants mais aussi stimulants miroirs de la société grecque d’aujourd’hui, en pleine fièvre pré-Jeux Olympiques pour « Le Che s’est suicidé », puis après les JO pour « L’actionnaire principal », les romans de Markaris sont les dignes successeurs de ceux de Yannis Maris pour la Grèce des années 60 et 70, que j’avais découverts cet été. Je signale enfin, pour ceux qui souhaitent creuser le sujet, un numéro récent de la revue Desmos consacré précisément au roman policier grec dans ses différentes dimensions.


sur le site de l'Ambassade

12/10/09

O ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ, Η CHARLOTTE RAMPLING ΚΑΙ Ο ΚΑΒΑΦΗΣ / GEORGES PAPANDRÉOU, CHARLOTTE RAMPLING ET CAVAFY

O ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ, Η CHARLOTTE RAMPLING ΚΑΙ Ο ΚΑΒΑΦΗΣ




«Σαν βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη,
Να εύχεσαι να είναι μακρύς ο δρόμος,
Γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις.
(...)
Πάντα στο νου σου να έχεις την Ιθάκη.
Το φθάσιμο εκεί ειν’ ο προορισμός σου.
Αλλά μη βιάζεις το ταξίδι διόλου.»


Η εξαιρετικά εκφραστική Charlotte Rampling, αυτούς τους πασίγνωστους στίχους του Κωνσταντίνου Καβάφη απήγγειλε μεταξύ άλλων στην κατάμεστη αίθουσα του Γαλλικού Ινστιτούτου, κατά τη διάρκεια εκδήλωσης αφιερωμένης στον μεγάλο Έλληνα και Αλεξανδρινό ποιητή, την περασμένη Πέμπτη, 8 Οκτωβρίου. Διπλή ανάγνωση κειμένων του Καβάφη και της Μαργκερίτ Γιουρσενάρ, της πρώτης που μετέφρασε στα γαλλικά το έργο του Καβάφη, με δύο φωνές μαζί με εκείνην του νεαρού Έλληνα ηθοποιού Πολύδωρου Βογιατζή και στις δύο γλώσσες.


Επι μία ώρα, η διφωνία, το σμίξιμο των γλωσσών και των λέξεων γέμιζε τον χώρο με μεγάλη γλυκύτητα και εκπληκτική αρμονία. Μεταφορικά, το ωραιότατο αυτό παράδειγμα τονίζει την συνέχεια του ελληνογαλλικού πολιτισμικού διαλόγου στο διηνεκές.


Αυτήν λοιπόν την εκδήλωση επέλεξε να παρακολουθήσει, μαζί με τη σύζυγό του ο Γιώργος Παπανδρέου, ο νέος Πρωθυπουργός, μόλις δύο μέρες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του. Για την πρώτη ιδιωτική έξοδο μετά τις βουλευτικές εκλογές της περασμένης Κυριακής, επέλεξε μια βραδιά πολιτισμού και μάλιστα γαλλική. Η ωραία αυτή χειρονομία αποτελεί φόρο τιμής στην ποιότητα των ελληνογαλλικών σχέσεων στις οποίες επιθυμία μας είναι να επιμείνουμε ακόμα περισσότερο !






GEORGES PAPANDRÉOU, CHARLOTTE RAMPLING ET CAVAFY



« Quand tu te mettras en route pour Ithaque,
Souhaite que la route soit longue, pleine
D’aventures, pleines d’expériences (…)
Garde toujours Ithaque à l’esprit.
Ton destin est d’arriver là-bas ;
Mais n’écourte pas ton voyage. »


Ces célèbres vers de Constantin Cavafy ont été parmi ceux magnifiquement lus par Charlotte Rampling devant une salle comble lors de la soirée du 8 octobre donnée à l’Institut français d’Athènes en hommage au grand poète grec d’Alexandrie. Une lecture croisée de textes de Cavafy et de Marguerite Yourcenar, qui fut la première à traduire Cavafy en français, à deux voix, avec celle du jeune acteur grec Polydoros Voyatzis, et dans les deux langues.

De cet enchâssement des langues et des mots s’est dégagée pendant une heure une grande douceur et une étonnante harmonie. Bel exemple et métaphore d’un dialogue culturel franco-grec permanent.

Et c’est à cet évènement qu’a choisi d’assister, avec son épouse, Georges Papandréou, le tout nouveau Premier ministre grec, deux jours après sa prise de fonctions. Pour sa première sortie privée depuis les élections législatives de dimanche dernier, il a fait le choix d’une soirée culturelle et française. Un beau geste et un hommage à la profondeur des liens franco-grecs, que nous espérons bien approfondir encore !





05/10/09

ΟΤΑΝ Η ΕΛΛΑΔΑ ΕΓΙΝΕ ΜΟΔΑ " / "GOUT A LA GRECQUE"



"ΌΤΑΝ Η ΕΛΛΑΔΑ ΕΓΙΝΕ ΜΟΔΑ "

Επέλεξα σήμερα να σας μιλήσω για το « goût à la grecque », το θέμα της πολύ όμορφης έκθεσης που είχα την χαρά να εγκαινιάσω την περασμένη εβδομάδα και η οποία παρουσιάζει μέχρι τον Ιανουάριο 2010 στην Εθνική Πινακοθήκη, αριστουργήματα από το Μουσείο του Λούβρου, καθώς και από άλλα ευρωπαϊκά μουσεία, μεταξύ των οποίων και το Μουσείο Gulbenkian της Λισαβόνας.

Η έκφραση «goût à la grecque» προσδιορίζει ένα στυλιστικό κίνημα που γεννήθηκε στη Γαλλία το δεύτερο μισό του 18ου αιώνα, επηρεάζοντας όλους τους καλλιτεχνικούς τομείς και ειδικότερα τη διακοσμητική τέχνη κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Λουδοβίκου του 15ου.


Από το 1750 περίπου, με την ανακάλυψη της ρωμαϊκής και ελληνικής αρχαιότητας, μεγάλοι λάτρεις της τέχνης συλλέγουν έργα που έχουν ως πρότυπο την κλασική αρχαιότητα. Από αντίδραση στην διακοσμητική αφθονία του στυλ ροκοκό, αναπτύσσεται λοιπόν στη Γαλλία ένα καλλιτεχνικό «νεοκλασικό» ρεύμα, ένας ύμνος στην απλότητα και τον ελληνικό κλασικισμό, σύμβολο της νέας στροφής προς την δημιουργικότητα του αρχαίου κόσμου κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Λουδοβίκου του 15ου και απεικόνιση μιας επιθυμίας νεωτερισμού η οποία εμπεριέχει μια πολύ κολακευτική «ελληνογαλλική» ταυτότητα ...


Σας προτείνω ιδιαίτερα τα μαρμάρινα γλυπτά του Falconet, τα πολύτιμα βάζα από πορφύρα, τις υπέροχες βαρύτιμες μικρές ταμπακιέρες ή ακόμα την επίπλωση Λουδοβίκου 15ου.

Η έκθεση αυτή αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του γαλλικού φιλελληνισμού, ο οποίος οδήγησε μερικές δεκαετίες αργότερα στην ενεργή υποστήριξη της Γαλλίας προς τους επαναστατημένους Έλληνες. Πιστεύω όμως, επίσης, ότι πρόκειται για έκθεση ευρωπαϊκή : την ώρα όπου αναρωτιόμαστε για την ταυτότητα της γηραιάς μας ηπείρου, μου φαίνεται χρήσιμο να δούμε πώς οι ελληνικές πηγές έδωσαν νέα πνοή στον ευρωπαϊκό πολιτισμό, ενώ η Ευρώπη ετοιμαζόταν για τις μεγάλες εξελίξεις της νεώτερης εποχής, τις πολιτικές επαναστάσεις, τη βιομηχανική επανάσταση, τον θρίαμβο του Διαφωτισμού και την παγκόσμια ανάπτυξη. Το παρελθόν ως εργαλείο για το μέλλον ...

Τα εγκαίνια της έκθεσης αποτέλεσαν επίσης την ευκαιρία για να θυμηθούμε την επέτειο των πενήντα χρόνων από την ίδρυση του γαλλικού Υπουργείου Πολιτισμού, το 1959 από τον André Malraux. Τον Μαλρώ ο οποίος, την ίδια χρονιά, το 1959, εκφώνησε την περίφημη ομιλία του στην Αθήνα για την πρώτη φωταγώγηση της Ακρόπολης. Αυτός ο φόρος τιμής στην Ελλάδα, με αναφορές απαράμιλλης δύναμης, όπου βρίθουν παραπομπές στους μεγαλύτερους φιλοσόφους και καλλιτέχνες της Αρχαιότητας, αποτελεί σήμερα μια από τις ωραιότερες μαρτυρίες φιλίας και εγγύτητας μεταξύ των δύο χωρών μας. Αξίζει να διαβαστεί ή να ξαναδιαβαστεί.


* * *



"GOUT A LA GRECQUE"


Si je vous en parle aujourd’hui, c’est que ce « goût à la grecque » est le sujet de la très belle exposition que j’ai eu le plaisir d’inaugurer cette semaine et qui présente, jusqu’au mois de janvier 2010, à la Pinacothèque nationale d’Athènes, des trésors venus du Musée du Louvre et de quelques autres mussées européens dont le musée Gulbenkian de Lisbonne.

L’expression désigne un mouvement stylistique né en France dans la seconde moitié du XVIIIème siècle qui a touché tous les domaines artistiques, en particulier les arts décoratifs, sous le règne de Louis XV.

Dès 1750 environ, avec la redécouverte de l’antiquité romaine et grecque, de grands amateurs d’art rassemblent des œuvres qui prennent pour modèle cette antiquité classique. En réaction à la profusion ornementale du « rococo » se développe ainsi en France un courant artistique « néoclassique » qui fait l’éloge de la simplicité et du classicisme grec, symbole du renouveau de l’imaginaire à l’antique sous le règne de Louis XV et illustration d’une volonté de modernité intégrant une identité « gallo-grecque » très flatteuse…

Je vous recommande notamment les marbres de Falconet, les somptueux vases de porphyre, les superbes et précieuses petites tabatières, ou le mobilier Louis XV.



Cette exposition est un bel exemple de ce philhellénisme français qui conduisit quelques dizaines d’années plus tard à notre soutien actif aux Grecs révoltés. Mais c’est aussi, je pense, une exposition européenne : en ce temps où l’on s’interroge sur l’identité de notre vieux continent, il ne me semble pas inutile de voir comment nos sources grecques ont revitalisé la culture de l’Europe au moment où celle-ci abordait les immenses évolutions contemporaines, qu’il s’agît des révolutions politiques, de la révolution industrielle, du triomphe des Lumières ou de l’expansion mondiale. Du passé comme instrument d’avenir…

L’inauguration de cette exposition a aussi été l’occasion d’évoquer le cinquantenaire du Ministère français de la Culture, créé en 1959 par André Malraux. Malraux qui a, cette même année 1959, prononcé un discours fameux à Athènes pour la première illumination de l’Acropole. Son hommage à la Grèce, d’une puissance évocatrice sans pareille, où foisonnent les allusions aux plus grands philosophes et artistes de l’Antiquité, constitue à ce jour l’un des plus beaux témoignages de l’amitié et de la proximité entre nos deux pays. A lire, ou relire.